Over Odilia’s Dagboek

 

‘Mag ik me even voorstellen? Mijn naam is Odilia Beck. Het is 1624, en ik woon samen met mijn broer David en zijn twee kinderen in de Hoogstraat in Den Haag. Mijn broer houdt dit jaar een papieren dagboek bij, maar dat vind ik zooo zeventiende-eeuws dat ik dacht: dat moet leuker kunnen! Daarom houd ik dagelijks mijn blog voor het jaar 1624 voor jullie bij. Met iedere dag mijn belevenissen, het echte weer van diezelfde dag in 1624 en verder zeventiende-eeuwse prenten en schilderijen, gebruiksvoorwerpen, recepten, kaarten, kranten, het laatste nieuws en de heetste roddels van het Oranje-hof. Jullie denken misschien dat ik alles uit mijn duim zuig, maar ik heb echt bestaan en zeker 95% van wat ik jullie te vertellen heb, is waargebeurd.’

 

Over Odilia Beck

Odilia is een doodgewoon Haags meisje. Nou ja, doodgewoon: ze is verweesd en woont in bij haar oudere broer David. Het geboortejaar van Odilia is niet bekend. Waarschijnlijk is ze in 1624 tussen de 16 en 18 jaar oud. Haar broer David is bijna 30 en sinds eind 1623 weduwnaar. Zijn vrouw Roeltje van Belle is in het kraambed overleden. Nu zorgt Odilia voor David en zijn huishouden, bestaande uit zijn twee kinderen (Adriaan van bijna vijf en Sara van drie) en voor hun jongere broertje Abraham, want ook die woont bij David in huis. Het jongste kind, Roeltje, die 2 december 1623 geboren is, verblijft de eerste negen maanden van 1624 bij de min. Odilia krijgt kost en inwoning bij David en daarnaast 42 gulden ‘tot huur’, ofwel: ze wordt betaald voor haar werk in de huishouding.

Broer David is schoolmeester van een Franse school in Den Haag en verdient daarnaast nog een centje bij met dichten en met het kopiëren van documenten. Naast David en Abraham heeft Odilia nog twee broers: Hendrik en Steven. Hendrik is de oudste van het stel, woont samen met zijn vrouw Eva en hun kinderen in Delft en is net als David schoolmeester van een Franse school. Steven woont in Den Haag, is nog vrijgezel en werkt als klerk bij de Rekenkamer op het Binnenhof.

De Becks hebben veel contact met de schoonfamilie van David. Annetje van Overschie, de schoonmoeder van David, is de weduwe van Lambrecht Segersz van Belle. Zij bestiert een logement op de hoek van de Hoog- en Annastraat en is daarnaast de steun en toeverlaat van het huisgezin van David Beck. Haar stiefdochter Jaccomijntje is de beste vriendin van Odilia.

De beste vriend van David Beck is glasschrijver, tekenaar en graveur Herman Breckerveld. David en Herman hebben vrijwel dagelijks contact en Herman komt veel bij de familie Beck over de vloer, dus ook Odilia kent hem goed. Sterker nog: ze heeft wel een zwak voor hem.

De familie Beck komt oorspronkelijk uit Keulen en vestigde zich via Emmerik in het gewest Holland. In 1624 wonen Odilia en David in de Hoogstraat in Den Haag, achter het huis De Granaatappel.

Odilia schrijft in haar dagboek hedendaags Nederlands, maar gebruikt heel af en toe typisch zeventiende-eeuws woorden, zoals noenmaal (= middagmaal), compeer (= doopvader, vriend, kameraad), comptoir (= kantoor), op de portie gaan of blijven (= bij iemand eten), speelnootje (= vriendin).

 

Over Odilia’s Wereld

Odilia’s Dagboek is onderdeel van een groot interactief cultuurhistorisch project: Odilia’s Wereld. De wereld van Odilia wordt in 2015 op verschillende manieren tot leven gewekt.

Uitingen in het kader van Odilia’s Wereld:

  • Odilia’s Dagboek: Odilia’s waargebeurde dagboek voor 1624 in woord en beeld. Tevens ‘hub’ voor het project Odilia’s Wereld.
  • Een dag uit het leven van Odilia: een collectiepresentatie in het Paviljoen van Museum Boijmans Van Beuningen waarin de gebruiksvoorwerpen die in het leven van Odilia een rol zullen hebben gespeeld worden getoond. Van kookpot tot vuurklok.
  • Op pad met Odilia in Den Haag 1624: online historische wandelroute langs locaties in de historische binnenstad van Den Haag die van betekenis waren in het leven van Odilia. De route is te vinden op de website van het Haags Historisch Museum. Binnenkort is de wandeling ook onder begeleiding van een gids te wandelen.

Activiteiten in het kader van Odilia’s Wereld:

  • Aten ze in 1624 al frikandellen?: Interactieve colleges voor kinderen van 6 tot 12 jaar over leven in de Gouden Eeuw door cultuurhistoricus dr. Irma Thoen.
  • Reis door de tijd met tante Annetje: Storytelling: actrice Caja van der Poel speelt tante Annetje uit het dagboek van Odilia en vertelt van alles over haar leven en dat van de kinderen Adriaan en Sara.
  • Breckervelds Werkplaats: Daniel van Nes leert kinderen tekenen zoals huisvriend Herman Breckerveld dat in de 17e-eeuw met houtskool deed.
  • Op zoek naar Odilia: College/lezing voor volwassenen over leven in de Gouden Eeuw en hoe je dat kunt onderzoeken door cultuurhistoricus dr. Irma Thoen.

Via Odilia’s Agenda kunt u op de hoogte blijven van de verschillende activiteiten die rond Odilia zullen plaatsvinden.

 

Bronnen

Het dagboek van David Beck

Odilia’s Dagboek is gebaseerd op het dagboek van haar broer David Beck. Het originele handschrift van dit unieke historische document behoort tot de collectie van het Haags Gemeentearchief. Een geannoteerde editie van dit dagboek werd verzorgd door Sv. E. Veldhuijzen. Deze uitgave verscheen in 1993 onder de titel David Beck. Spiegel van mijn leven; een Haags dagboek uit 1624 bij Verloren te Hilversum.

Beeldresearch

Voor het onderzoek naar prenten, schilderijen, gebruiksvoorwerpen en ander beeldmateriaal is gebruik gemaakt van de collecties van:

Museum Boijmans Van Beuningen
Hierbij is in het bijzonder gebruik gemaakt van de ALMA-database die afbeeldingen van pre-industriële gebruiksvoorwerpen op schilderijen en prenten koppelt aan voorbeelden van vergelijkbare materiële objecten. Zie: alma.boijmans.nl/

Haags Historisch Museum

Haags Gemeentearchief

De afdeling Archeologie van de gemeente Den Haag

De afdeling Monumentenzorg van de gemeente Den Haag

 

Daarnaast is gebruik gemaakt van de (digitale) collecties van o.m.:

Het Rijksmuseum; Rijksstudio

Het Mauritshuis

 

Recepten

De recepten in Odilia’s Dagboek zijn afkomstig uit De verstandige kock of sorghvuldige huys-houdster, uit 1670. Dit boek is in 1993 in facsimile heruitgegeven met een voorwoord van Joop Witteveen.

 

Voor meer informatie:

thoen@nieuwetijdinghe.nl

Tel.: 06-4215 4596